Endoskopik Yutma Değerlendirmesi (FEES) Nasıl Yapılır?

Yutmayı Görerek Anlamak

Yemek yerken öksürmek, lokmanın boğazda takıldığı hissi, yemekten sonra seste hışırtı ya da yemeklerin eskisi kadar keyif vermemesi… Bu yakınmaların nedenini anlamanın en pratik yollarından biri, yutmayı doğrudan görüntüleyen endoskopik yutma değerlendirmesidir. Uluslararası literatürde FEES (Flexible Endoscopic Evaluation of Swallowing) olarak bilinir.

Bu değerlendirme, yutma sırasında boğazda neler olduğunu gerçek zamanlı olarak görmemizi sağlar. Böylece yutmanın hangi aşamasında zorlanıldığı belirlenir ve size özel, güvenli bir beslenme ve tedavi planı oluşturulur.

Endoskopik Yutma Değerlendirmesi Kimlere Yapılır?

Endoskopik yutma değerlendirmesi, yutmada zorlanan ya da yutma güvenliğinin değerlendirilmesi gereken her yaştan kişiye uygulanabilir. En sık şu durumlarda yol gösterir:

• Yemek yerken ya da su içerken öksürme veya boğulma hissi

• Lokmanın boğazda takıldığı ya da kaldığı hissi

• Yemekten sonra ses değişikliği, seste hışırtı ya da gargara benzeri ses

• Hap yutmakta zorlanma

• Açıklanamayan kilo kaybı ya da yemek sürelerinin uzaması

• Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları (zatürre)

• İnme, Parkinson hastalığı ve diğer nörolojik hastalıklarda yutmanın değerlendirilmesi

• Baş ve boyun bölgesine yönelik ameliyat ya da ışın tedavisinden sonra yutmanın izlenmesi

Endoskopik Yutma Değerlendirmesi Nasıl Yapılır?

1. Hazırlık: İşlem için özel bir hazırlık gerekmez. Rahat bir şekilde oturursunuz; kullandığınız ilaçlar ve yakınmalarınız konuşulur.

2. Endoskopun yerleştirilmesi: İnce ve esnek bir kamera (endoskop) burundan nazikçe ilerletilerek boğazın üst kısmına yerleştirilir. Ağzınız serbest kaldığı için normal şekilde yiyip içebilirsiniz.

3. Yutmadan önce gözlem: Gırtlak, ses telleri ve yutak yapıları incelenir; tükürüğün nasıl yutulduğu, ses tellerinin hareketleri ve öksürük refleksi değerlendirilir.

4. Farklı kıvamlarla deneme: Su, koyulaştırılmış sıvı, püre ve katı gıdalar gibi farklı kıvamlardan küçük lokmalar yutmanız istenir. Gıdalar daha iyi görünmeleri için gıda boyasıyla renklendirilebilir.

5. Yardımcı yöntemlerin denenmesi: Gerektiğinde baş ve çene pozisyonları ya da farklı yutma teknikleri o anda denenir ve etkileri ekranda izlenir.

6. Kayıt ve değerlendirme: Tüm işlem kaydedilir. Kayıt sonrasında ayrıntılı olarak incelenir ve bulgular sizinle birlikte değerlendirilir.

İşlem genellikle kısa sürer. Burunda geçici bir basınç hissi olabilir, ancak işlem ağrılı değildir. Işın içermediği için gerektiğinde tekrarlanabilir.

Endoskopik Yutma Değerlendirmesi Neleri Gösterir?

Endoskopik yutma değerlendirmesi ile şu sorulara yanıt aranır:

• Lokma, yutak boyunca nasıl ilerliyor?

• Yutma refleksi zamanında başlıyor mu?

• Yuttuktan sonra boğazda gıda kalıntısı kalıyor mu?

• Gıda ya da sıvı hava yoluna kaçıyor mu, kaçtığında öksürük refleksi devreye giriyor mu?

• Hangi kıvamlar daha güvenli yutuluyor?

• Hangi pozisyon ya da teknik yutmayı kolaylaştırıyor?

Endoskopik Yutma Değerlendirmesi Araştırmalar Ne Gösteriyor?

• Endoskopik yutma değerlendirmesi ilk olarak 1988'de tanımlanmış ve o tarihten bu yana yutma değerlendirmesinin temel yöntemlerinden biri olmuştur.

Videofloroskopiden Farkı Nedir?

Yutma, röntgen eşliğinde yapılan videofloroskopi ile de değerlendirilebilir. Videofloroskopi, ağızdan yemek borusuna kadar yutmanın tüm aşamalarını gösterir. Endoskopik değerlendirme ise ışın içermez, muayene odasında ya da yatak başında yapılabilir, ses tellerinin hareketlerini ve boğazdaki kalıntıyı doğrudan renkli görüntüyle gösterir. İki yöntem birbirini tamamlar; hangisinin size uygun olduğu yakınmalarınıza ve muayene bulgularınıza göre belirlenir.

Yutmanızı Birlikte Değerlendirelim

Yemek yerken zorlandığınızı, öksürdüğünüzü ya da lokmanın takıldığını fark ediyorsanız, kapsamlı bir kulak burun boğaz ve yutma değerlendirmesi için bize ulaşabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; bireysel tanı ve tedavi planı için muayene gereklidir.