Septum deviasyonu (burun eğriliği), burun boşluklarını ayıran kıkırdak ve kemik yapının eğrilmesi nedeniyle hava geçişinin zorlaşmasına neden olan anatomik bir durumdur. Burundan nefes alamama ve burun tıkanıklığı, septum deviasyonunun başlıca belirtileri arasında yer alır. Burun, solunan havayı ısıtma, nemlendirme ve filtreleme görevlerini üstlenirken nazal siklus (burun döngüsü) sayesinde iki burun boşluğu dönüşümlü olarak çalışır. Septum deviasyonu tedavisi, belirgin solunum güçlüğü yaşayan uygun hastalarda septoplasti ameliyatıyla burun hava yolunun düzeltilmesini amaçlar.
Deviasyon Neden Önemlidir?
“Deviasyon neden önemlidir?” sorusunun cevabını anlayabilmek için önce burun işlevlerine bir göz atalım. Yaşamak için nefes almalıyız. Her ne kadar, ağız yoluyla da nefes alabilsek de, fizyolojik olan solunum, burun solunumudur. Deviasyon, burun içindeki hava geçişini daraltarak burundan nefes alamama şikayetine yol açabilir. Solunum sisteminin ilk organı olan burun, sahip olduğu çok özel yapı sayesinde, havanın alt solunum yollarına uygun hale getirilmesini sağlar.
Burun Yapısı ve Görevleri Nelerdir?
Solunum havasının ısıtılması, nemlendirilmesi ve süzülmesi ancak burun solunumuyla mümkün olabilir. Burun içinde konka (burun eti) adı verilen yapılar, kanlanma açısından çok zengindir. İçerdikleri yaygın damar ağı sayesinde, konkaların çevresinden geçen hava, geniz bölgesine varana kadar vücut sıcaklığına ulaşmış olur. Yine konkalarda bulunan özel hücrelerde mukus adı verilen burun salgısı üretilir. Konkaların sıcaklığı ve mukus sayesinde burunda nemli bir ortam oluşur. Burundan geçen havadaki toz partikülleri ve bir kısım mikroorganizmalar mukusa yapışıp kalırlar. Bu sayede akciğerlere giden hava temiz ve nemli hale gelir.
Burnumuzun nefes alma sırasında 3 önemli görevi vardır: havanın ısıtılması, nemlendirilmesi ve süzülmesi. Solunum havasının bu şekilde işlenmesi sırasında burnumuz da bir taraftan soğumakta, kurumakta ve kirlenmektedir. Belli bir seviyede soğuyan, kuruyan ve kirlenen burun boşluğu yorulur. Bu durum, sinir bağlantıları sayesinde santral sinir sistemi tarafından algılanır. Refleks yollar aracılığıyla yorulan burun boşluğu dinlenmeye alınır ve diğer burun boşluğu daha aktif hale gelir. Böylece biz kesintisiz olarak burun yoluyla nefes almaya devam ettiğimiz halde, gerçekte bir burun boşluğu tıkanmış – dinlenme dönemine geçmiş, diğer burun boşluğu ise çalışır haldedir. Burun boşluklarının sırayla çalışmasından oluşan bu döngüye burun döngüsü (nazal siklus) adı verilir.
Burunun iki bölmesinin birbiri ile simetrik olarak çalışamadığı durumlarda bu döngü bozulur ve burun fonksiyonları sekteye uğramaya başlar. Buna en basit ve en sık görülen örnek burun kıkırdak ve kemiğinin eğriliği anlamına gelen nazal septum deviasyonu rahatsızlığıdır. Septum deviasyonu olan bireyler cerrahi olarak tedavi edilerek burun fonksiyonlarının normale dönmesi kolayca sağlanabilir.
