Epistaksis

Epistaksis, burun içindeki damarların zedelenmesi veya çatlaması sonucu meydana gelen burun kanamasıdır. Halk arasında daha çok burun kanaması olarak bilinen bu durum, çoğu zaman kısa sürede duran ve ciddi bir sorun oluşturmayan bir kanama tipidir. Ancak kanamanın sık tekrarlaması, uzun sürmesi, tek taraflı olması, travma sonrası ortaya çıkması veya genel sağlık sorunlarıyla birlikte görülmesi durumunda kulak burun boğaz değerlendirmesi gerekebilir.

Burun içi damar açısından oldukça zengin bir bölgedir. Solunan havanın ısıtılması, nemlendirilmesi ve filtrelenmesi sırasında burun mukozası sürekli dış ortamla temas eder. Kuru hava, enfeksiyonlar, alerji, sert sümkürme, burun karıştırma, tansiyon değişiklikleri, kan sulandırıcı ilaçlar ve buruna alınan darbeler bu hassas damar yapısını etkileyebilir. Bu nedenle burun kanaması hem çocuklarda hem de yetişkinlerde sık karşılaşılan KBB şikayetlerinden biridir.

Epistaksis her zaman aynı şekilde değerlendirilmez. Kanamanın burun ön kısmından mı yoksa daha arka bölgelerden mi kaynaklandığı, hastanın yaşı, kullandığı ilaçlar, kanamanın süresi ve eşlik eden belirtiler tanı ve tedavi yaklaşımını belirler.

Epistaksis Ne Anlama Gelir?

Epistaksis, tıbbi olarak burundan kan gelmesi durumunu ifade eder. Kanama çoğunlukla burun içindeki yüzeysel damarlardan kaynaklanır. Burun septumunun ön bölümü, yani iki burun deliğini ayıran kıkırdak-kemik yapının ön kısmı, damarların yoğun olduğu bir alandır. Bu bölge kuruluk, tahriş veya küçük travmalarla kolayca kanayabilir.

Bazı burun kanamaları birkaç damla şeklinde olurken, bazıları daha yoğun ve uzun sürebilir. Kanama tek burun deliğinden gelebilir, iki taraflı görülebilir veya genze doğru akarak ağızdan kan geliyormuş gibi algılanabilir. Bu nedenle hastanın kanamanın ne zaman başladığını, ne kadar sürdüğünü, hangi taraftan geldiğini ve daha önce benzer bir durum yaşayıp yaşamadığını bilmesi değerlendirme açısından önemlidir.

Burun Kanaması Neden Olur?

Epistaksis nedenleri lokal ve sistemik nedenler olarak iki ana grupta değerlendirilebilir. Lokal nedenler doğrudan burun içiyle ilgilidir. Sistemik nedenler ise tansiyon, kanama-pıhtılaşma bozuklukları veya ilaç kullanımı gibi vücudun genel durumuyla bağlantılıdır.

Sık görülen lokal nedenler şunlardır:

• Burun içi kuruluk
• Sert sümkürme
• Burun karıştırma
• Üst solunum yolu enfeksiyonları
• Alerjik rinit
• Sinüzit
• Buruna darbe alınması
• Burun içi kabuklanma
• Septum deviasyonu
• Burun içi yabancı cisimler
• Daha önce geçirilmiş burun ameliyatları
• Burun spreylerinin hatalı veya uzun süreli kullanımı

Sistemik nedenler arasında ise yüksek tansiyon, kan sulandırıcı ilaç kullanımı, pıhtılaşma bozuklukları, karaciğer hastalıkları, bazı kan hastalıkları ve damar yapısını etkileyen rahatsızlıklar yer alabilir. Bu nedenle özellikle sık tekrarlayan, zor duran veya nedeni açıklanamayan kanamalarda yalnızca burun içi değil, hastanın genel sağlık durumu da değerlendirilmelidir.

Ön Burun Kanaması Ve Arka Burun Kanaması Farkı

Ön burun kanaması, burun ön kısmındaki damar ağından kaynaklanan ve en sık görülen kanama tipidir. Genellikle tek burun deliğinden gelir, hasta oturur pozisyondayken öne doğru akar ve basit bası yöntemleriyle durabilir. Çocuklarda ve genç erişkinlerde daha sık görülür.

Arka burun kanamaları ise daha derin bölgelerden kaynaklanır. Arka burun kanaması daha çok ileri yaş grubunda, tansiyon problemi olanlarda, kan sulandırıcı kullananlarda veya damar yapısı hassas kişilerde görülebilir. Bu kanamalarda kan genze doğru akabilir, hasta kanı yutabilir veya ağızdan kan geldiğini düşünebilir. Arka kaynaklı kanamalar daha uzun sürebilir ve tıbbi müdahale gerektirme ihtimali daha yüksektir.

Kanamanın ön mü arka mı olduğunun anlaşılması her zaman hasta tarafından mümkün değildir. Bu ayrım çoğu zaman KBB muayenesiyle netleşir.

Evde Burun Kanaması Nasıl Durdurulur?

Burun kanaması nasıl durdurulur sorusunda en önemli nokta doğru ilk müdahaledir. Burun kanadına uygun şekilde bası uygulanması çoğu hafif kanamada etkili olabilir. Ancak toplumda yaygın olarak yapılan bazı hatalar kanamanın daha uzun sürmesine veya kanın genze akmasına neden olabilir.

Burun kanaması başladığında şu adımlar uygulanabilir:

• Hasta sakin şekilde oturmalıdır.
• Baş geriye değil, hafifçe öne eğilmelidir.
• Burun kanatlarının yumuşak kısmı başparmak ve işaret parmağıyla sıkılmalıdır.
• Bası kesintisiz şekilde 10 dakika kadar sürdürülmelidir.
• Ağızda biriken kan yutulmamalı, tükürülmelidir.
• Kanama durduktan sonra burun sert şekilde sümkürülmemelidir.
• İlk saatlerde ağır efor, sıcak duş ve öne eğilme hareketlerinden kaçınılmalıdır.

Başın geriye atılması doğru bir uygulama değildir. Bu durumda kan genze akabilir, mide bulantısı yapabilir veya kanamanın miktarını takip etmeyi zorlaştırabilir.

Tekrarlayan Burun Kanaması Neyi Gösterir?

Tekrarlayan burun kanaması, aynı bölgede kabuklanma, burun içi kuruluk, alerjik tahriş, septum eğriliği veya yüzeysel bir damarın sık kanaması gibi daha basit nedenlerle ilişkili olabilir. Ancak her tekrarlayan kanama önemsiz kabul edilmemelidir.

Özellikle tek taraflı tekrarlayan kanama, burun tıkanıklığı, kötü kokulu akıntı, yüzde ağrı, koku kaybı, açıklanamayan kilo kaybı veya burun içinde kitle hissi gibi belirtilerle birlikteyse ayrıntılı değerlendirme gerekir. Kan sulandırıcı ilaç kullanan, tansiyon hastalığı olan, kolay morarma yaşayan veya başka bölgelerinde de kanama olan hastalarda sistemik nedenler araştırılmalıdır.

Tekrarlayan kanamaların tedavisinde yalnızca o anki kanamayı durdurmak yeterli olmayabilir. Altta yatan nedenin belirlenmesi uzun vadeli kontrol açısından önemlidir.

Ailelerin çocuklarda kanama sırasında panik yapmadan çocuğu oturtması, başını öne eğmesi ve burun kanatlarına bası uygulaması önemlidir. Çocuğun kanı yutmaması ve burnunu sert şekilde temizlememesi sağlanmalıdır.

Gece Burun Kanaması Neden Görülür?

Gece burun kanaması, özellikle kuru oda havası, alerjik burun tıkanıklığı, burun içi kabuklanma ve uyku sırasında fark edilmeden buruna temas edilmesiyle ilişkili olabilir. Isıtıcı kullanılan odalarda nem oranının düşmesi burun mukozasını kurutabilir. Bu durum sabaha karşı veya gece uykuda burun kanamasıyla sonuçlanabilir.

Gece kanamaları sık tekrarlıyorsa odanın nem dengesi, burun içi kuruluk, kullanılan ilaçlar, tansiyon durumu ve burun içi anatomik sorunlar değerlendirilmelidir. Özellikle erişkin hastalarda gece gelen yoğun kanamalar, kanın genze akması veya sabah ağızda kan tadı olması arka kaynaklı kanama ihtimalini düşündürebilir.

Burun Kanaması Ne Zaman Tehlikeli Olabilir?

Burun kanaması ne zaman tehlikeli sorusu özellikle sık kanama yaşayan hastalar için önemlidir. Her burun kanaması acil durum anlamına gelmez; ancak bazı bulgular tıbbi değerlendirme gerektirir.

Aşağıdaki durumlarda doktora veya acil sağlık birimine başvurulmalıdır:

• Kanama 15-20 dakikalık doğru basıya rağmen durmuyorsa
• Kanama çok yoğun ve pıhtılı şekilde devam ediyorsa
• Kanama travma veya düşme sonrası başladıysa
• Baş dönmesi, bayılma, çarpıntı veya halsizlik varsa
• Kan sulandırıcı ilaç kullanılıyorsa
• Tansiyon çok yüksekse
• Kanama sık sık tekrarlıyorsa
• Kan genze doğru akıyor ve yutuluyorsa
• Burun kanamasına morarma, diş eti kanaması veya başka kanamalar eşlik ediyorsa
• Tek taraflı burun tıkanıklığı ve kötü kokulu akıntı varsa

Bu belirtiler, kanamanın daha ciddi bir nedene bağlı olabileceğini veya kan kaybının takip edilmesi gerektiğini gösterebilir.

KBB Muayenesinde Neler Yapılır?

Burun kanaması değerlendirmesinde öncelikle hastanın öyküsü alınır. Kanamanın ne zaman başladığı, hangi taraftan geldiği, ne kadar sürdüğü, ne sıklıkla tekrar ettiği, travma olup olmadığı, kullanılan ilaçlar ve eşlik eden hastalıklar sorgulanır.

Muayenede burun içi ışıkla veya endoskopik kamera ile incelenebilir. Kanayan damar odağı, kabuklanma, septum eğriliği, polip, enfeksiyon, yabancı cisim veya kitle şüphesi değerlendirilir. Gerekli görülen hastalarda kan sayımı, pıhtılaşma testleri veya tansiyon takibi istenebilir.

Burun kanaması için KBB uzmanı değerlendirmesi, özellikle tekrarlayan ve nedeni netleşmeyen kanamalarda altta yatan sorunun belirlenmesi açısından önemlidir.

Burun Kanaması Tedavisi Nasıl Yapılır?

Burun kanaması tedavisi, kanamanın yerine, şiddetine ve nedenine göre planlanır. Hafif kanamalarda burun içi nemlendirici tedaviler, tuzlu su spreyleri, alerji kontrolü ve tahrişi azaltmaya yönelik önlemler yeterli olabilir. Kanayan damar odağı belirginse kimyasal veya elektriksel koterizasyon uygulanabilir.

Daha yoğun kanamalarda burun tamponu, lokal ilaç uygulamaları veya kanama odağını kapatmaya yönelik girişimler gerekebilir. Arka burun kanamalarında tedavi daha dikkatli takip gerektirir. Nadiren endoskopik cerrahi yöntemler veya damar tıkama işlemleri gündeme gelebilir.

Tedavi yalnızca kanamayı durdurmaya değil, tekrar etmesini önlemeye de odaklanmalıdır. Bu nedenle burun içi kuruluk, alerji, enfeksiyon, tansiyon veya ilaç kullanımı gibi faktörler birlikte ele alınır.

Ankara Burun Kanaması Tedavisi

Ankara burun kanaması tedavisi arayışında olan hastalar için en önemli nokta, kanamanın kaynağının doğru belirlenmesidir. Her burun kanaması aynı nedenle ortaya çıkmadığı için tedavi de kişiye özel planlanmalıdır. Özellikle sık tekrarlayan, tek taraflı, yoğun veya uzun süren kanamalarda KBB muayenesi ile burun içi yapılar ayrıntılı değerlendirilmelidir.

Burun kanaması şikayeti olan hastalarda yalnızca kanama anı değil, kanamaya zemin hazırlayan faktörler de incelenmelidir. Kuru burun mukozası, alerjik rinit, sinüzit, septum deviasyonu, kan sulandırıcı ilaçlar ve tansiyon kontrolü tedavi planının önemli parçaları olabilir.

Burun Kanamasını Önlemek İçin Nelere Dikkat Edilmeli?

Burun kanamasını tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da bazı basit önlemler kanama sıklığını azaltabilir. Özellikle burun içi kuruluğa bağlı kanamalarda nemlendirme ve tahrişten kaçınma önemlidir.

Dikkat edilmesi gerekenler şunlardır:

• Burun içi çok kuruysa hekimin önerdiği nemlendirici ürünler kullanılmalıdır.
• Burun sert şekilde karıştırılmamalı veya kabuklar koparılmamalıdır.
• Sert sümkürmeden kaçınılmalıdır.
• Oda havası çok kuruysa nem dengesi sağlanmalıdır.
• Alerjik nezle varsa tedavisi ihmal edilmemelidir.
• Burun spreyleri hekim önerisi dışında uzun süre kullanılmamalıdır.
• Tansiyon hastaları düzenli takiplerini aksatmamalıdır.
• Kan sulandırıcı ilaç kullananlar, ilaçlarını kendi kararıyla kesmemeli; kanama durumunda doktoruna danışmalıdır.

Bu önlemler özellikle tekrarlayan hafif kanamalarda burun mukozasının daha sağlıklı kalmasına yardımcı olabilir.

Epistakis Hakkında Sık Sorulan Sorular